// No. 7 ·

Mở một cảnh bằng một giác quan duy nhất

Bắt đầu từ điều nhìn thấy thì dễ nhưng phẳng. Ba cách mở cảnh bằng một âm thanh, mùi hương hoặc xúc giác, kèm ví dụ.

Phần lớn các cảnh bắt đầu từ điều ta nhìn thấy. "Chiều mưa, tôi ngồi trong quán cà phê." Đó là cách mở dễ nhất, và thường cũng là phẳng nhất. Hãy mở cùng cảnh ấy bằng một âm thanh, mùi hương hay xúc giác, người đọc sẽ vào trong cảnh chỉ sau một câu.

Vì sao một giác quan là đủ

Chất cả màu sắc, ánh sáng, âm nhạc và mùi hương cùng lúc sẽ khiến câu đầu nặng nề. Một giác quan được chọn khéo cho người đọc biết họ đang ở đâu, phần còn lại họ tự bổ sung.

Trong đời sống cũng vậy. Bước vào một căn phòng lạ, ta chỉ để ý trước tiên đến một điều: tiếng đồng hồ tích tắc, mùi bánh mì, cái lạnh của tay nắm cửa. Phần còn lại đến sau. Nếu câu đầu của bạn theo đúng thứ tự ấy, người đọc sẽ nhận ra và tin bạn ngay từ những chữ đầu tiên.

Ba cách chọn

  1. Âm thanh: nhắm mắt lại, bạn nghe thấy gì? Chiếc thìa chạm đĩa lót, đoàn tàu xa xa, tiếng dép ngoài hành lang.
  2. Mùi hương: điều gì đến với bạn trước khi bạn kịp nhìn thấy gì? Mặt đường ẩm ướt, bánh mì nướng, chiếc áo khoác mượn.
  3. Xúc giác: da bạn nhận ra điều gì đầu tiên? Lan can lạnh, chiếc cốc ấm, ống tay áo quá dài.

Đừng chọn giác quan nghe thơ nhất. Hãy chọn giác quan bạn cảm nhận được đầu tiên vào khoảnh khắc ấy.

Nếu còn phân vân, hãy tua lại cảnh ấy trong đầu thêm một lần nữa, thật chậm, như những khung hình đã tắt hình. Tự hỏi: tôi đã nghe thấy gì trước khi nhìn quanh? Da tôi đã cảm nhận điều gì trước khi tôi ngước mắt lên? Điều hiện ra đầu tiên thường là điều thật lòng nhất. Ngay cả những chi tiết bình thường nhất cũng dùng được, vì chúng nghe chân thực chính bởi không hề bịa ra.

Ví dụ: quán cà phê ngày mưa

Chiều mưa, tôi ngồi trong quán cà phê.

Mở bằng một giác quan:

Chiếc thìa cứ lách cách chạm vào đĩa lót. Bên ngoài, mưa bắt đầu gõ lên mái hiên. Tôi vẫn khuấy ly cà phê đã tan đều từ lâu.

Không nhắc đến điều gì nhìn thấy, vậy mà người đọc đã ngồi trong quán ấy.

Hãy thử cùng cảnh ấy với mùi hương: "Quán cà phê thoang thoảng mùi chiếc ô ướt và bánh mì nóng." Hoặc với xúc giác: "Chiếc cốc nóng đến mức tôi phải cầm bằng cả hai tay." Mỗi phiên bản có tính cách riêng, nhưng đều vận hành như nhau: trước hết là một chi tiết, rồi mới đến phần còn lại của thế giới. Đặt các phiên bản cạnh nhau, bạn sẽ thấy bản nào gần nhất với điều bạn thật sự đã trải qua.

Những vướng mắc thường gặp

  • Chất đủ cả năm giác quan. Một là lưỡi câu; năm là bản kiểm kê.
  • Chọn giác quan để lấy hiệu quả. Nếu bạn không thật sự ngửi thấy, đừng viết.
  • Dừng lại ở giác quan. Sau câu đầu, hãy chuyển sang điều đã xảy ra.

Mẹo khi dùng draft()

Khi bạn nói khoảng ba mươi giây về khoảnh khắc ấy và draft() hỏi những câu nhẹ nhàng, hãy trả lời cả bằng điều bạn nghe, ngửi hay chạm, không chỉ điều bạn thấy. Những câu trả lời nhỏ ấy là nguyên liệu cho câu mở đầu.

Thử ngay hôm nay

  1. Hãy nghĩ đến một nơi bạn vừa ở.
  2. Nhắm mắt và tự hỏi lúc đó nghe thấy gì.
  3. Viết âm thanh ấy thành câu đầu tiên của cảnh.
  4. Chỉ sau đó mới thêm, trong một hai câu, bạn đang ở đâu và chuyện gì đang xảy ra.

Không cần có ngay một câu hoàn hảo ngay lần đầu. Một dòng mà bạn muốn viết tiếp là đủ. Ngày mai, hãy lặp lại bài tập với mùi hương hoặc xúc giác và xem phần mở đầu thay đổi thế nào.